گشتى و اگر سخت و تند با آنها برخورد مىكردى ، از دور تو پراكنده مىشدند ، پس از آنها درگذر و طلب مغفرت براى آنها كن و آنها را در كارها طرف مشورت قرار ده » . « 1 » به قرينه صدر آيه كه اگر سخت و تندخوى بودى از دور تو پراكنده مىشدند ، پس لازم است اين سه كار ( عفو و طلب مغفرت و مشاوره ) را انجام دهى ، مىتوان استفاده كرد مشورت عاملى براى جذب مردم است . 3 - بهاء دادن به ديگرى و در نتيجه بها پيدا كردن خود . وقتى مردم ديدند ، به آنها بهاء داده شده و طرف مشورت بودند ، طبعاً به مشورت كننده در كارها بهاء داده و براى او ارزش قائلند اين ثمره‌اى فردى و اجتماعى است . 4 - خودكفائى مديريت و ساخته شدن ديگران - اين ثمره نيز از آثار اجتماعى مشورت است ، ما فقط به خودكفائى اقتصادى و مادى نياز نداريم ، بلكه خودكفائى مديريت و فكرى هم لازم است ، اگر بنا باشد مديران صنايع و كارخانه‌ها و ادارات ما تمام سرنخها را خود در دست داشته باشند ، به طورى كه اگر روزى در سر كار حاضر نشدند ، كارها تعطيل شود ، اين مديران ، مديران مدبّر و مدير به معنى واقعى كلمه نيستند ، بايد افراد را پرورش دهند و اين جز از راه مشورت و بها دادن به رأى زيردستان امكان‌پذير نيست ، بايد با مشاورت آنها ، رمز كار را به آنها آموخت ، نه تنها در اداره و كارخانه بلكه كاسب هم بايد با شاگرد خود در امور مشورت كند و او را بسازد . كه در بعضى موارد ساختنى بهتر از مشاورت نيست . خصوصيات شخص مشورت كننده ( يا حدود مشورت ) امام صادق ( عليه السلام ) در روايتى اشاره به مطلب مىكنند ، اين روايت را مرحوم محدث قمى در سفينة البحار آورده است : « المَشوِرَةٌ لا يَكُونُ الّا بِحدُودِها فَمَن عَرِف بحُدُودها و الّا كانَتْ مَضَرّتُها

--> ( 1 ) . سوره آل عمران ، آيه 159 . .